De Indonesiëreeks | deel 1: Plastic

Door Jasmijn Groot

SEADISH
SEADISH (Bron: instagram @seadish.tableware)

Op het moment ben ik in Indonesië, waar mijn dagen zijn gevuld met veel zon, zee en strand. Desalniettemin was de motivatie achter deze reis een heel zakelijke. Samen met Amber Josephine van Dillen, oprichtster van SEADISH, ben ik naar de Our Ocean conferentie geweest in Nusa Dua op Bali. Deze organisatie is in het leven geroepen om mensen bijeen te brengen die ideeën hebben om de plasticvervuiling van onze oceanen tegen te gaan. Amber en ik proberen met SEADISH een wegwerpservies op de markt te brengen dat gemaakt is van zeewier. Op den duur hopen we dat dit het gebruik van plastic servies op grote evenementen en festivals zal terugdringen en daarmee ook de bijbehorende vervuiling. Al meerdere malen heb ik te horen gekregen dat ik heel wat anders ben gaan doen met mijn studie geschiedenis. Maar eigenlijk heeft plasticvervuiling weer van alles te maken met tijd en geschiedenis. Daardoor is het juist ook zo interessant voor andere jonge historici.

Plastic heeft onze levens op veel vlakken makkelijker, hygiënischer en luxueuzer gemaakt. Toch hebben de meest gangbare plastic gebruiksvoorwerpen een ontstaansgeschiedenis die losstaat van het consumentisme. Het plastic rietje met de buigbare kop bijvoorbeeld is ontwikkeld in de Tweede Wereldoorlog om zwaargewonde patiënten die zich moeilijk konden bewegen makkelijker te kunnen laten drinken. Toen dit een succes bleek, werd het buigbare rietje ook gebruikt door commerciële ondernemingen – denk bijvoorbeeld aan McDonalds en zijn frisdranken en milkshakes. Tegenwoordig is het bijna ondenkbaar dat je in een horecagelegenheid geen rietje in je drankje krijgt. In zaken als Starbucks is het zelfs vrijwel onmogelijk om je frappuchino te drinken zonder rietje. Door het plastic rietje kunnen horecabedrijven dus ook nieuwe drankjes ontwikkelingen die we anders niet zouden kunnen drinken. Het rietje draagt zo bij aan het gevoel van luxe, mode en erbij horen van de consumenten.

Loliware
Loliware (Bron: instagram @loliware)

Dat is voor alle betrokken partijen leuk en aardig. Helaas heeft plastic één heel nadelige eigenschap. Het vergaat niet. Nimmer nooit niet. Plastic wordt deze aarde in gefabriceerd, maar verlaat haar nooit meer. Het wordt wel kleiner en brokkelt uiteindelijk af in microscopische stukjes. Maar daar heeft het wel zo’n 400 jaar voor nodig. Stel je eens voor dat Rembrandt zijn verf al kocht in plastic potjes: de kans zou dan groot zijn dat die potjes nog steeds op aarde zouden rondzwerven. Als wij plastic blijven produceren op de schaal waarop dat nu gebeurt, dan wordt plasticvervuiling onze grote nalatenschap voor de mensen van de komende 400 jaar. Ook al worden er steeds meer maatregelen genomen om plastic te recyclen, 91% ervan wordt nog steeds niet hergebruikt. Dat plastic eindigt op op straat, in de natuur, op vuilnisbelten en in onze oceanen. In al deze gevallen vormt het dan een grote bedreiging voor flora en fauna.

Evoware
Evoware (Bron: instagram @evowareworld)

Dit is natuurlijk doodzonde, zeker als je kijkt naar de gemiddelde levensduur van onze plastic gebruiksmiddelen. Om terug te komen op die rietjes, hoe lang gebruik je die nou eigenlijk per keer? Of het plastic bakje waarin je sla heeft gezeten in het koelvak van de Albert Heijn? Het valt allemaal in het niet bij die 400 jaar die plastic mee kan gaan. Wat kunnen we dan beter doen? Plastic is een heel duurzaam materiaal. Dat zouden we moeten gebruiken voor gebruiksobjecten waarvan we willen dat ze lang meegaan. In Nederland is al het eerste fietspad gelegd dat gemaakt is van lege plastic waterflessen. Wat zouden we allemaal nog meer kunnen doen met plastic? Verpakkingen en gebruiksvoorwerpen met een kortere levensduur zouden we aan de andere kant moeten gaan vervaardigen van afbreekbaar materiaal. Er zijn al talloze start-ups die deze mogelijkheden verkennen: zo probeert het bedrijf Evoware tasjes en verpakkingen te maken van cassave en zeewier. Loliware is een ander bedrijfje dat rietjes en bekers maakt van zeewier. Niet alleen zijn haar producten afbreekbaar, je kunt ze ook opeten! De grote voedselproducenten veranderen echter maar langzaam en zijn huiverig om dit soort alternatieven uit te proberen. Tot dat zij compleet overstag gaan, kun je wel bij jezelf beginnen. Neem je boodschappentassen mee als je eten gaat kopen, draag altijd een waterfles bij je en mijd plastic verpakkingen zoveel mogelijk – Lush en DIYSoap in Amsterdam verkopen al verpakkingsvrije beautyproducten. Het zijn kleine stapjes die een groot verschil kunnen maken voor de toekomst en die van plasticvervuiling verleden tijd kunnen maken.