Hitler en Napoleon op het Geschiedenis Festival

Door: Jedidja Stikkelorum

 

Foto: Historisch Nieuwsblad
Foto: Historisch Nieuwsblad

Op zaterdag 6 oktober vulde de Philharmonie in Haarlem zich met geschiedenisliefhebbers uit het hele land. De vierde editie van het Geschiedenis Festival stond dit jaar, net als de Maand van de Geschiedenis, in het teken van ‘Opstand’, in de breedste zin van het woord. Niet alleen de Tachtigjarige Oorlog passeerde de revue, maar ook de Russische Revolutie en de rumoerige jaren zestig kwamen voorbij.

Mijn broer en ik besloten ons wat verder te verdiepen in Mein Kampf en de lessen die we er vandaag de dag uit kunnen trekken. Willem Melching, historicus verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, vertelde alles over de gloednieuwe, wetenschappelijke editie van Mijn Strijd, waar hij zelf per hoofdstuk een inleiding voor heeft geschreven. Het boek, dat vooral bekend staat als de verwoording van Hitlers gruwelijke rassenpolitiek, is vanaf de Tweede Wereldoorlog lange tijd verboden geweest in Nederland. Volgens Melching getuigt de grote populariteit van deze in september gepubliceerde uitgave echter niet van een run door neonazi’s, maar eerder van de grootschalige interesse door kritische lezers die graag meer inzicht willen verkrijgen in Hitlers politiek. Ook benadrukt Melching in zijn lezing dat de inhoud van het beruchte boek niet moet worden weggezet als de waanzinnige brouwsels van een monster, maar moet worden beschouwd als een min of meer samenhangend wereldbeeld van een beroepspoliticus. In ongeveer een uur behandelt Melching op systematische wijze de verschillende onderwerpen die er in het werk naar voren komen: parlementarisme, Hitlers kijk op onderwijs, zijn buitenlandse politiek en de rassenkwestie. Na afloop van de lezing staat Melching klaar om de editie van Mijn Strijd van een handtekening te voorzien, hoewel hij zegt er eerst zijn twijfels bij te hebben gehad. Uiteindelijk besluit hij op te schrijven dat het boek ‘een waarschuwing’ is voor de volgende generaties.

Ook Adam Zamoyski, Pools-Amerikaanse historicus en schrijver van het in oktober uitgekomen boek Napoleon, was aanwezig tijdens het Geschiedenis Festival. In zijn lezing in de Grote Zaal vertelt hij honderduit over Napoleon zonder daarbij in al te veel militaire details te vervallen. In plaats daarvan probeert hij de persoonlijkheid te onthullen die schuilgaat achter de grootsheid en heldhaftigheid die Napoleon door de eeuwen heen in grote mate is toegekend. In werkelijkheid is het verhaal van Napoleon dat van een kleine man uit een klein vissersdorpje dat zich met behulp van zijn goede geheugen en militaire inzichten van een onbegrepen outsider ontwikkelde tot een groot staatsman. Toch werd deze man in zijn glorierijke dagen nog altijd gekweld door zijn eigen onzekerheden, die hem ervan weerhielden een stap terug te nemen, waardoor hij in al zijn overmoed uiteindelijk toch het onderspit moest delven. Ondanks zijn reputatie als begaafd historicus, stelt Zamoyski zich bescheiden op achter de signeertafel. Zijn houding lijkt wel het tegenovergestelde van de figuur die hij al zo lang onderzoekt: achter het ingetogen karakter van Zamoyski gaat een groot intellect schuil.

Het Geschiedenis Festival wordt ieder jaar georganiseerd door Historisch Nieuwsblad. De Maand van de Geschiedenis duurt nog tot en met 31 oktober. Bekijk snel of er nog leuke evenementen zijn bij jou in de buurt!


Meer lezen over het thema ‘Opstand’? Wij brachten een themanummer uit!